They maintained the light for us, and together, we can sustain it for future generations.
As we approach the 100th anniversary of our Cathedral in 2029, St. Gregory the Illuminator Armenian Cathedral in Montreal has served as a spiritual haven for countless Armenian families for over fifty years—where we have prayed, celebrated, mourned, gathered, learned, and preserved our heritage.
However, our journey began long before we had a church of our own. In the early 1900s, a small number of Armenians settled in Montreal, and over the years, many others arrived from various parts of the world, some seeking refuge from genocide, war, and persecution. They came from places like Western Armenia, Greece, Istanbul, Egypt, Lebanon, Iran, Ethiopia, and the Middle East, often with little more than their faith, language, and traditions, determined to build future for their children. In those early days, without a church of their own, visiting clergy conducted services wherever space was available, yet the community continued to grow.
By the 1960s, the aspiration for a permanent spiritual home in Montreal intensified. In 1969, our community made a remarkable decision, uniting to purchase the church that would become St. Gregory Armenian Cathedral for $250,000—a significant amount at the time. Despite still establishing their lives in a new country, parishioners contributed what they could, organizing fundraising efforts and receiving support from benefactors like Alex Manoogian. They sacrificed for a cause greater than themselves, thinking not just of their own generation but of future children and grandchildren.
On December , 1970, the church was consecrated as St. Gregory the Illuminator Armenian Church, and since then, it has witnessed generations of Armenian life in Montreal, from baptisms to weddings, family gatherings, and memorials. More than a building, St. Gregory has been a home for many. However, after nearly a century and countless winters, maintaining this historic structure has become increasingly challenging and costly. Just as past generations rose to the occasion, the responsibility now lies with us.
We are launching a campaign to raise $300,000 CAD to preserve and strengthen St. Gregory as we approach its centenary, ensuring that essential repairs and preservation work can be completed for future generations. This campaign transcends mere physical structures; it’s about safeguarding a place where an Armenian child can discover their heritage, where families can gather, and where prayers can continue to be shared. The generations before us could have deemed the task too daunting, yet they chose to sacrifice build for those they would never meet. Now, it's our turn to carry this legacy forward. Every contribution, whether $25, $50, $100,$250, $500, or more becomes part of St. Gregory's ongoing story. If you're unable to donate financially sharing this campaign with family and friends can be immensely helpful.
We also invite you to visit St. Gregory, light a candle, and pray with us, bringing your children and grandchildren to experience the spiritual home that generations have worked hard to preserve. This Cathedral has been entrusted to us, and together, we can ensure it remains a vibrant, welcoming space for years to come.
Thank you for your prayers, generosity, and support of St. Gregory the Illuminator Armenian Cathedral of Montreal.
Անոնք պահպանեցին լոյսը մեզի համար, իսկ մենք միասնաբար կրնանք զայն վառ պահել գալիք սերունդներուն համար։
Մինչ կը մօտենանք 2029 թուականին՝ մեր Մայր Եկեղեցւոյ հիմնադրութեան 100-ամեակին, Մոնթրէալի Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ Հայոց Առաջնորդանիստ Մայր Եկեղեցին աւելի քան յիսուն տարի ծառայած է որպէս հոգեւոր ապաստան անհամար հայ ընտանիքներու համար։ Հոս մենք աղօթած ենք, տօնած, զգացած, համախմբուած, սորուած եւ պահպանած մեր ազգային ժառանգութիւնը։
Սակայն մեր ճանապարհը սկսած էր շատ աւելի կանուխ՝, երբ մենք Մոնթրէալի մէջ սեփական եկեղեցի չունէինք։ Քսաներորդ դարու սկիզբը փոքրաթիւ հայեր հաստատուեցան Մոնթրէալ, իսկ տարիներու ընթացքին աշխարհի տարբեր անկիւններէն հոս ժամանեցին բազմաթիւ այլ հայորդիներ։ Անոնցմէ շատերը ճողոպրած էին ցեղասպանութենէն, պատերազմներէն եւ հալածանքներէն։ Անոնք եկած էին Արեւմտեան Հայաստանէն, Յունաստանէն, Պոլիսէն, Եգիպտոսէն, Լիբանանէն, Իրանէն, Եթովպիայէն եւ Միջին Արեւելքի տարբեր երկիրներէն՝ յաճախ իրենց հետ ունենալով գրեթէ ոչինչ, բացի իրենց հաւատքէն, լեզուէն ու աւանդութիւններէն։ Անոնք աներեր էին՝ իրենց զաւակներուն համար աւելի լաւ ապագայ կերտելու վճռակամութեամբ։
Այդ վաղ տարիներուն, երբ համայնքը դեռեւս չունէր սեփական եկեղեցի, հոգեւորականները պատարագներ եւ եկեղեցական արարողութիւններ կը մատուցանէին հոն, ուր կարելի կ'ըլլար յարմար տարածք մը գտնել։ Սակայն, հակառակ բոլոր դժուարութիւններուն, համայնքը կը շարունակէր աճիլ եւ ամրանալ։
1960-ականներուն Մոնթրէալի մէջ մնայուն հոգեւոր տուն մը ստեղծելու ձգտումը աւելի ու աւելի զօրացաւ։ 1969 թուականին մեր համայնքը տուաւ կարեւոր եւ պատմական որոշում մը՝ համախմբուելով գնելու այն եկեղեցին, որ հետագային պիտի դառնար Մոնթրէալի Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ Հայոց Առաջնորդանիստ Մայր Եկեղեցին։ Եկեղեցւոյ գնման արժէքը կը կազմէր 250,000 տոլար, որ այդ ժամանակաշրջանին համար ահռելի գումար մըն էր։
Հակառակ այն իրողութեան, որ համայնքի անդամները տակաւին նոր կը փորձէին իրենց կեանքը հաստատել նոր երկրի մէջ, անոնցմէ իւրաքանչիւրը ներդրեց այնքան, որքան կրնար։ Կազմակերպուեցան հանգանակութիւններ, եւ համայնքը ստացաւ նաեւ բարերարներու, այդ կարգին՝ Ալեք Մանուկեանի աջակցութիւնը։
Անոնք զոհաբերեցին իրենց ժամանակը, միջոցներն ու կարողութիւնները ի նպաստ իրենցմէ աւելի մեծ նպատակի մը։ Անոնք կը մտածէին ոչ միայն իրենց սերունդին, այլեւ իրենց ապագայ զաւակներուն ու թոռներուն մասին։
1970 թուականի Դեկտեմբերին եկեղեցին օծուեցաւ որպէս Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ Հայաստանեայց Եկեղեցի։ Այդ օրէն ի վեր անիկա ականատես եղած է Մոնթրէալի հայ կեանքի բազմաթիւ սերունդներու պատմութեան՝ մկրտութիւններէն ու պսակադրութիւններէն մինչեւ ընտանեկան հաւաքներ եւ հոգեհանգստեան արարողութիւններ։
Սակայն Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին պարզապէս շէնք մը չէ․ այլ շատերու համար եղած է տուն։
Գրեթէ մէկ դար ետք եւ անհամար ձմեռներու մէջէն անցնմելէ ետք, այս պատմական կառոյցին պահպանումնը ու խնամքը դարձած էր աւելի դժուար եւ ծախսալից։ Անցեալի սերունդներու պատասխանատուութեան գիտաքցութիւնը, փոխանցուած է այսօրուայ նոր սերունդին։
Այսօր մենք կը մեկնարկենք 300,000 գանատական տոլարի հանգանակութեան արշաւ մը՝ պահպանելու եւ ամրապնդելու Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ Հայոց Առաջնորդանիստ Մայր Եկեղեցին՝ մօտենալով անոր հիմնադրութեան հարիւրամեակին։ Հանգանակուած միջոցները հնարաւորութիւն պիտի ընձեռնեն իրականացնելու անհրաժեշտ նորոգման եւ պահպանութեան աշխատանքները՝ ապահովելով։
Այս արշաւը միայն շէնքի մը կամ քարերու մասին չէ։ Այլ մեր ժառանգութիւնը պահպանելու համար է։
Ուր հայ մանուկը կրնայ ճանչնալ ու բացայայտել իր ազգային եւ հոգեւոր ժառանգութիւնը, ուր ընտանիքները կրնան համախմբուիլ, եւ ուր աղօթքները կրնան շարունակել միաւորել մեզ։
Մեզմէ առաջ ապրած սերունդները կրնային նման գործ մը նկատել չափազանց դժուար կամ անկարելի։ Սակայն անոնք ընտրեցին զոհաբերել, կառուցել եւ պահպանել՝ ի սէր այն անձերուն, որոնց երբեք պիտի չհանդիպէին՝ իրենց ապագայ զաւակներուն, թոռներուն եւ յետագայ սերունդներուն համար։
Այժմ մեր հերթն է շարունակելու այդ ժառանգութիւնը։
Իւրաքանչիւր նուիրատուութիւն՝ ըլլայ 25, 50, 100, 250, 500 գանատական տոլար կամ աւելի, կը դառնայ Սուրբ Գրիգոր եկեղեցւոյ շարունակուելու պատմութեան մէկ մասնիկը։ Եթէ այս պահուս նիւթական նուիրատուութիւն կատարելու կարելիութիւն չունիք, կրնաք մեծապէս օգնել՝ այս արշաւը բաժնելով ձեր ընտանիքին, բարեկամներուն եւ համայնքի անդամներուն հետ։ Միասնաբար մենք կրնանք պահպանել այն լոյսը, որ մեզի փոխանցուած է, եւ վառ պահել զայն գալիք սերունդներուն համար։
Մենք նաեւ սիրով կը հրաւիրենք ձեզ այցելելու Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ Առաջնորդանիստ Մայր Եկեղեցի, մոմ վառելու եւ մեզի հետ միատեղ աղօթելու։ Բերէ՛ք ձեր զաւակներն ու թոռները, որպէսզի անոնք եւս ճանչնան եւ զգան այն հոգեւոր տունը, որուն պահպանման համար նախորդ սերունդները այդքան մեծ ճիգ ու նուիրում ներդրած են։
Այս Մայր Եկեղեցին մեզի վստահուած է որպէս թանկագին ժառանգութիւն։ Միասնաբար մենք կրնանք երաշխաւորել, որ անիկա շարունակէ մնալ կենսունակ, ջերմ եւ հիւրընկալ հոգեւոր օճախ՝ դեռ երկար տարիներ։
Մեր շնորհակալութիւնը կը յայտնենք ձեր աղօթքներուն, առատաձեռնութեան եւ զօրակցութեան համար՝ ի նպաստ Մոնթրէալի Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ Հայոց Առաջնորդանիստ Մայր Եկեղեցւոյ։
Պահպանե՛նք մեր ժառանգութիւնը։ Շարունակե՛նք մեր նախնիներուն սկսած գործը։ Եւ միասնաբար վառ պահենք այն լոյսը, որ պիտի փոխանցուի գալիք սերունդներուն։
I Want to Add My Brick of Faith
Ես կը փափաքիմ իմ Հաւատքի Քարս ներդնել
Build With Faith and purchase a Brick of Faith and help build the future of our church! Each virtual brick represents your support for our renovation campaign and helps us create a renewed space for worship, fellowship, ministry, and generations to come. Your gift is more than a donation, it is a brick in the foundation of our church’s future. Every brick counts.
Every gift makes a difference. Together, we build.
Կառուցե՛նք հաւատքով։
Գնեցէ՛ք ձեր «Հաւատքի Կղմինտըրը» (Brick of Faith) եւ օգնեցէ՛ք կերտելու մեր եկեղեցւոյ ապագան։ Իւրաքանչիւր Կղմինտըրը կը խորհրդանշէ ձեր զօրակցութիւնը մեր վերանորոգման արշաւին եւ կ'օգնէ ստեղծելու նորոգուած ու գեղեցիկ միջավայր մը՝ աղօթքի, պաշտամունքի, համայնքային կեանքի, ծառայութեան եւ գալիք սերունդներուն համար։
Ձեր նուիրատուութիւնը պարզապէս նուիրատուութիւն չէ․ անիկա յոյս մըն է մեր եկեղեցւոյ ապագայի հիմքին մէջ։
Իւրաքանչիւր կղմինտըրը կարեւոր է։
Իւրաքանչիւր նուիրատուութիւն փոփոխութիւն կը բերէ։ Միասնաբար՝ մենք կը կառուցենք։
A tax deductible receipt will be mailed out for each donation.
Իւրաքանչիւր նուիրատուութեան համար պիտի ուղարկուի տուրքէ նուազեցուող նուիրատուութեան անդորրագիր:
“Every great work begins with a foundation.”
Your gift helps lay the foundation for our church renovation and represents your faith in the future God is building through our church.
Every brick matters. Every contribution helps.
“Walk by faith, not by sight.” — 2 Corinthians 5:7
Your generous gift helps move our renovation forward and reflects your trust in God’s provision and His plan for our church community.
Thank you for building with us in faith.
“Let us consider how we may spur one another on toward love and good deeds.” — Hebrews 10:24
Your gift helps create a renewed space where our church family can worship, fellowship, serve, and grow together.
You are helping build a place where faith and community can flourish.
“One generation commends your works to another.” — Psalm 145:4
Your generous contribution helps us invest not only in our church today, but in the generations who will worship, learn, serve, and grow here tomorrow.
Your brick becomes part of a legacy of faith.
“Unless the Lord builds the house, the builders labor in vain.” — Psalm 127:1
This special gift represents a significant commitment to the future of our church. Your generosity helps strengthen the foundation for a renewed house of worship and a thriving community of faith.
Together, with God as our cornerstone, we build for generations to come.
Photo 1
Photo 2
Photo 10
Photo 1